Shumë prindër dëgjojnë për herë të parë fjalët miringotomi dhe tuba ventilues pikërisht atëherë kur fëmija ka pasur infeksione të përsëritura të veshit ose kur mësuesja vëren se nuk po dëgjon mirë në klasë. Këto terma tingëllojnë të komplikuara, por procedura është ndër më të shpeshtat në otorinolaringologjinë pediatrike dhe qëllimin e ka të thjeshtë: të ajroset veshi i mesëm dhe të rikthehet dëgjimi.
Në këtë artikull shpjegojmë kur nevojiten tubat ventilues, si zhvillohet ndërhyrja dhe çfarë kujdesi kërkohet pas saj.
Çfarë është veshi i mesëm dhe pse mbushet me lëng
Veshi i mesëm është një hapësirë e vogël e mbushur me ajër, që ndodhet pas daulles së veshit (membranës timpanike). Ajrosja e kësaj hapësire bëhet përmes një kanali të hollë që e lidh veshin me pjesën e pasme të hundës — tuba e Eustakut.
Te fëmijët e vegjël kjo tubë është më e shkurtër, më e ngushtë dhe më horizontale sesa te të rriturit, prandaj bllokohet lehtë — sidomos gjatë ftohjeve, alergjive ose kur bajamet e hundës (adenoidet) janë të zmadhuara. Kur tuba nuk punon si duhet, në veshin e mesëm mblidhet lëng. Kjo gjendje quhet otit seroz ose otit medius me efuzion: veshi nuk dhemb domosdoshmërisht, por dëgjimi bie sikur fëmija të kishte pambuk në vesh.
Kur nevojiten tubat ventilues
Vendimi merret gjithmonë individualisht, nga specialisti i ORL-së, pas ekzaminimit dhe testeve përkatëse. Në përgjithësi, ndërhyrja merret parasysh në këto situata:
- Lëng i qëndrueshëm në veshin e mesëm që nuk largohet pas disa muajsh vëzhgimi dhe trajtimi konservativ.
- Rënie e dëgjimit e konfirmuar me testime, që ndikon në të folur, në mësim ose në sjelljen e fëmijës.
- Infeksione të përsëritura akute të veshit brenda një periudhe të shkurtër, me dhimbje, temperaturë dhe kurse të njëpasnjëshme antibiotikësh.
- Ndryshime në daullen e veshit, si tërheqja e membranës, që mund të çojnë në probleme më të vështira nëse lihen pa trajtim.
- Dhimbje ose siklet i vazhdueshëm në vesh nga presioni negativ.
Shenja që prindërit i vërejnë më shpesh janë: fëmija e ngre shumë zërin e televizorit, kërkon të përsërisni fjalët, nuk përgjigjet kur e thërrisni nga një dhomë tjetër, ka vështirësi në përqendrim, flet me vonesë ose duket i mërzitur dhe pa gjumë të qetë.
Çfarë ekzaminimesh bëhen para vendimit
Para se të flitet për ndërhyrje, specialisti kryen ekzaminimin e veshit me otoskop ose me endoskop, si dhe teste që vlerësojnë funksionin e veshit të mesëm dhe nivelin e dëgjimit — zakonisht timpanometria (mat lëvizshmërinë e daullës së veshit) dhe audiometria ose testime të përshtatura sipas moshës. Shpesh vlerësohet edhe gjendja e adenoideve, sepse zmadhimi i tyre është shkak i shpeshtë i bllokimit.
Si bëhet miringotomia dhe vendosja e tubave
Miringotomia është një prerje shumë e vogël në daullen e veshit, përmes së cilës aspirohet lëngu i mbledhur në veshin e mesëm. Që hapja të mos mbyllet menjëherë dhe veshi të vazhdojë të ajroset, vendoset një tub ventilues — një cilindër i vockël prej silikoni ose materiali tjetër biokompatibil, me diametër disa milimetra.
Disa gjëra që është mirë t'i dini si prind:
- Ndërhyrja te fëmijët bëhet zakonisht me anestezi të përgjithshme të shkurtër, sepse fëmija duhet të qëndrojë plotësisht i palëvizshëm.
- Kryhet përmes kanalit të veshit, me mikroskop ose endoskop — nuk ka prerje në lëkurë dhe nuk mbeten shenja nga jashtë.
- Zgjat pak — përgjithësisht disa minuta për secilin vesh; pjesa më e madhe e kohës shkon për përgatitjen dhe zgjimin nga anestezia.
- Në shumicën e rasteve është ndërhyrje ditore: fëmija shkon në shtëpi të njëjtën ditë, pas një periudhe vëzhgimi.
- Nëse adenoidet janë të zmadhuara dhe konsiderohen shkak kryesor, mjeku mund të propozojë heqjen e tyre në të njëjtën seancë.
Shumë prindër vërejnë përmirësim të dëgjimit shumë shpejt pas ndërhyrjes, sepse lëngu që e pengonte tingullin është larguar. Disa fëmijë ndihen fillimisht të befasuar nga zërat më të fortë — kjo është normale dhe kalon brenda pak ditësh.
Kujdesi pas ndërhyrjes
Ditët e para
Është e zakonshme që fëmija të jetë pak i përgjumur ose i nervozuar nga anestezia gjatë ditës së parë. Mund të ketë siklet të lehtë në vesh dhe, për disa ditë, rrjedhje të vogël të lëngut ose gjakut nga kanali i veshit. Nëse rrjedhja vazhdon, ka erë të keqe ose shoqërohet me temperaturë e dhimbje, duhet kontaktuar mjeku.
Trajtimin pas ndërhyrjes — përfshirë pikat e veshit ose barnat kundër dhimbjes — e përcakton vetëm mjeku që e ka kryer procedurën. Mos jepni asnjë ilaç me nismë tuajën.
Uji dhe larja
Rekomandimet për ujin ndryshojnë sipas rastit dhe sipas vlerësimit të mjekut. Në përgjithësi, larja e përditshme nuk është problem nëse uji me sapun nuk futet me presion në vesh. Për not, zhytje ose banjë ku fëmija e fut kokën nën ujë, ndiqni udhëzimin konkret të specialistit tuaj — në disa raste rekomandohen tapa mbrojtëse të personalizuara.
Kthimi në aktivitete
Shumica e fëmijëve kthehen në kopsht ose shkollë brenda një ose dy ditësh, sapo të kenë kaluar efektet e anestezisë dhe të ndihen mirë. Aktivitetet e zakonshme, loja dhe udhëtimi me avion zakonisht nuk kufizohen — tubi në fakt e barazon presionin dhe e bën fluturimin më të rehatshëm.
Kontrollet
Pas ndërhyrjes nevojiten kontrolle periodike për të parë nëse tubi është në vend, nëse veshi është i pastër dhe si po ecën dëgjimi. Zakonisht bëhet edhe një rivlerësim i dëgjimit pas një periudhe të caktuar.
Sa qëndrojnë tubat dhe çfarë ndodh më pas
Tubat ventilues nuk janë të përhershëm. Në shumicën e rasteve ata dalin vetvetiu, të shtyrë nga rritja natyrale e indit të daullës së veshit, dhe hapja mbyllet vetë. Kjo mund të ndodhë pas disa muajsh ose pas më shumë se një viti, në varësi të llojit të tubit dhe të fëmijës. Shpesh prindërit as nuk e vërejnë kur bie tubi.
Te disa fëmijë problemi rikthehet dhe mund të nevojitet vendosje e dytë. Kjo nuk do të thotë se ndërhyrja e parë